Usługi chmurowe — IaaS, PaaS i SaaS

Co to są usługi chmurowe?

Usługa chmurowa to możliwość korzystania z zasobu IT dostarczanego za pomocą chmury obliczeniowej. Spotykane określenia „usługa cloud computing”, „usługi cloud computing” i „usługi przetwarzania w chmurze” oznaczają po polsku usługi chmurowe. Zasobem może być gotowy program, baza danych, środowisko uruchomieniowe, maszyna wirtualna, pamięć obiektowa albo funkcja wykonywana po wystąpieniu zdarzenia. Użytkownik zamawia usługę przez panel lub API, a dostawca automatyzuje jej przydzielenie i pomiar.

Model usługi odpowiada na pytanie „którymi warstwami zarządza klient, a którymi dostawca?”. Nie należy mylić go z modelem wdrożenia. IaaS, PaaS i SaaS opisują zakres usługi. Chmura publiczna, prywatna, hybrydowa i wspólnotowa opisują sposób organizacji i udostępnienia środowiska.

IaaS, PaaS i SaaS — porównanie

To orientacyjny podział. Wiążący zakres wynika z dokumentacji, konfiguracji, SLA i umowy konkretnej usługi.

IaaS — infrastruktura jako usługa

Infrastructure as a Service udostępnia podstawowe zasoby: maszyny wirtualne, pamięć masową, sieci, adresy i zapory. Dostawca utrzymuje fizyczne centrum danych oraz warstwę wirtualizacji. Klient instaluje system operacyjny i oprogramowanie, konfiguruje dostęp, aktualizacje, monitoring i kopie w zakresie wynikającym z wybranych usług.

PaaS — platforma jako usługa

Platform as a Service daje zespołowi gotowe środowisko do wdrażania aplikacji. Dostawca zarządza serwerami, systemem operacyjnym, środowiskiem uruchomieniowym i częścią skalowania. Klient odpowiada za kod, dane, zależności aplikacji oraz ustawienia, które produkt mu udostępnia.

PaaS jest rozsądnym punktem wyjścia, gdy zespół chce rozwijać własną aplikację, lecz nie potrzebuje kontroli nad systemem. Przed wyborem trzeba sprawdzić obsługiwane języki i wersje, limity, sposób skalowania, dostęp do sieci prywatnej, eksport danych i plan migracji. Wygoda platformy może zwiększać zależność od jej własnościowych funkcji.

SaaS — oprogramowanie jako usługa

Software as a Service to gotowy program udostępniany przez przeglądarkę, aplikację lub API. Przykładami kategorii są poczta, CRM, system współpracy, księgowość i zarządzanie projektami. Dostawca rozwija aplikację oraz utrzymuje jej zaplecze, a klient zarządza użytkownikami, uprawnieniami, konfiguracją i treścią wprowadzaną do systemu.

SaaS ogranicza pracę techniczną, ale nie przenosi na dostawcę każdej odpowiedzialności. Organizacja nadal decyduje, kto ma konto administratora, jakie dane trafiają do aplikacji, czy włączono uwierzytelnianie wieloskładnikowe (MFA), jak działa retencja, eksport i usuwanie informacji oraz czy umowa odpowiada wymaganiom organizacji.

PrzekrójIaaS, PaaS, SaaS

Pobierz diagram SVGNa telefonie możesz przesunąć diagram

Kto zarządza którą warstwą?

To skrót pokazujący zmianę zakresu usługi. Pełną macierz warstw, autorski diagram i pytania do umowy zawiera osobny model współdzielonej odpowiedzialności w chmurze.

Model współdzielonej odpowiedzialności nie znika w SaaS — przesuwa się tylko granica. Do planu projektu dodaj również operacyjną checklistę migracji do chmury oraz kontrole z poradnika o bezpieczeństwie danych w chmurze.

FaaS, CaaS, DBaaS i serverless — co oznaczają?

Są to bardziej szczegółowe kategorie techniczne lub rynkowe. Nie zastępują trzech podstawowych modeli NIST i mogą nakładać się na PaaS. Dlatego przy ocenie produktu ważniejszy od skrótu jest rzeczywisty zakres kontroli, odpowiedzialności i eksportu.

Jak wybrać model usługi chmurowej?

• Opisz problem i wymagania zanim wybierzesz kategorię lub markę.
• Ustal minimalny poziom kontroli oraz kompetencje potrzebne do jego utrzymania.
• Rozpisz odpowiedzialność za aktualizacje, dostęp, kopie, logi i odtwarzanie.
• Sprawdź region, dostępność usługi, SLA i sposób obsługi incydentu.
• Wykonaj test eksportu danych i aplikacji, nie tylko próbne wdrożenie.
• Policz koszt normalnego miesiąca, skoku ruchu, awarii i zakończenia umowy.

Jak rozliczane są usługi w chmurze?

Nie istnieje jeden model ceny. SaaS bywa rozliczany za użytkownika lub pakiet. IaaS może mierzyć czas pracy, pamięć, liczbę operacji, transfer i zarezerwowaną pojemność. PaaS często łączy kilka metryk. „Płać za użycie” nie oznacza automatycznie niskiego kosztu — oznacza, że koszt zależy od konfiguracji i zachowania systemu.

Zmiana dostawcy i przenośność danych

Plan wyjścia powinien powstać przed wdrożeniem. Trzeba wiedzieć, które dane można wyeksportować, w jakim formacie, ile potrwa transfer, jak odtworzyć konfigurację i które funkcje są własnościowe. Przenośność danych nie oznacza automatycznie przenośności całej architektury.

Jedna organizacja może jednocześnie używać SaaS do poczty, PaaS do nowej aplikacji i IaaS do starszego systemu. Wybór nie musi być jednolity dla całej firmy. Powinien być dokonywany dla konkretnego obciążenia i ponownie oceniany po zmianie wymagań.

Najczęstsze pytania o usługi chmurowe